ساخت دماسنج

نوشته شده توسط 

قبل از گاليله، مردم سردي و گرمي را توسط حس لامسه درك مي‏ كردند.

مثلاً مي‏ دانستند:

كه آب در حال جوش گرمتر از آب معمولي است يا آب معمولي گرمتر از يخ است.

هواي زمستان به خصوص در شب سردتر از هواي تابستان است.

در ارتفاعات بخصوص قله‏ ها هوا بسيار سرد مي‏ شود.

آب را مي‏ توان توسط شعله گرم و توسط يخ و برف سرد كرد.

hp509-a hp509-b hp509-c


به نظر شما آيا با همين احساس سردي و گرمي مي‏ توانيم پديده‏ هاي فيزيكي مربوط به حرارت را با دقت تجزيه و تحليل كنيم؟

چند دقيقه دست چپ خود را در آب سرد و دست راست را در آب گرم قرار دهيد سپس هر دو آنها را همزمان وارد يك ظرف آب ولرم كنيد. آيا احساس دستان شما يكي است؟ آيا با دست چپ آب را گرمتر و دست راست آب را سردتر احساس نمي‏ كنيد؟

therm2
therm1

لینک دانلود

بنابراين مشاهده مي‏ كنيد كه حس لامسه براي درك سردي و گرمي دقيق نيست و بهتر است كه اين حس به صورت عدد بيان شود. به عبارتي به سردي و گرمي اجسام عددي نسبت دهيم تا بهتر قابل بررسي باشند. اين قدم بعدي بود كه بشر در مبحث حرارت برداشت. قدمي كه براي حس هاي ديگر برداشته نشد.
به نظر شما چرا حس بويايي و حس چشايي كمي نشد؟ چرا به ميزان شيريني و ترشي عدد نسبت نمي‏دهيم؟ چرا تفاوت بوها را با عدد بيان نمي‏كنيم.

اولين وسيله با نام دماسنج در زمان گاليله ساخته شد. اين وسيله از اجزاء زير تشكيل شده بود:

١- كره شيشه‏ اي
٢- لوله شيشه‏ اي
٣- ظرف پر از آب
hp460 thermoscope


با سرد يا گرم شدن هواي داخل كره شيشه ‏اي، شاخص آب در لوله بالا يا پايين مي‏ رود. (البته در آن زمان از تأثير فشار هوا بر اين آزمايش غافل بودند.)


لینک دانلود

در حالي كه اين وسيله از شهري به شهر ديگر يا از روزي به روزي ديگر متفاوت عمل مي‏ كرد ولي بشر قدم هاي نخستين خود را در اندازه‏ گيري حس سردي و گرمي برمي‏ داشت و به خاصيتي از اجسام كه آنرا به صورت سردي و گرمي مي‏ شناخت عدد نسبت مي‏ داد. بنابراين دما بعنوان مقياسي براي سنجش سردي و گرمي اجسام تعريف شد و وسيله‏ اي كه اين اندازه‏ گيري را انجام مي‏ داد دماسنج نام گرفت.
به نظر شما ما از چه وسايلي مي‏ توانيم به عنوان دماسنج استفاده كنيم؟ آن وسيله چه ويژگي بايستي داشته باشد؟ به عنوان مثال اگر جسمي را پيدا كنيم كه مشخصه‏ اي يا مشخصه‏ هايي از آن در اثر سرد شدن يا گرم شدن، تغيير كند آيا آن جسم مي‏ تواند بعنوان دماسنج استفاده شود؟

وسیله زیر یک اسباب بازی است که بر اساس عملکرد دماسنج بالا کار می کند.


لینک دانلود

در این آزمایش انبساط هوا بر اثر گرما مورد بررسی قرار می گیرد.


لینک دانلود

آیا از انبساط و انقباض گرمایی هوا می‌توان برای ساخت دماسنج استفاده نمود؟

 

لينك دانلود

در این آزمایش دماسنج ساده ای ساخته می شود.

لینک دانلود
حرکت آب با گرمای دست
در این آزمایش نی را وارد ظرف شیشه ای کرده و دور محل ورود نی به در ظرف را با چسب آب بندی کرده ایم. وقتی مقداری آب رنگی در ظرف می ریزیم و در آن را محکم می بندیم با گرمای دست، آب رنگ از نی بالا می رود. اگر دستمان را دور کنیم دوباره آب پایین می آید.


لینک دانلود


جزیره دانش قسمت بیست و پنجم

آخرین ویرایش در دوشنبه, 11 ارديبهشت 1396 ساعت 10:34

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

راهنمای علمی برنامه تلویزیونی جزیره دانش