دستگاه عصبی خودمختار

نوشته شده توسط 

 

اعصابی که فعالیت اندام‌های داخلی (قلب، شش‌ها، معده، روده، مثانه، رگ‌های خونی) را تنظیم می‌کنند با دیگر اعصاب تفاوت کارکردی دارند ولی ساختار ظاهری تقریباً مشابهی دارند. این اعصاب، دستگاه عصبی خودمختار نامیده می‌شود و کار آن ها غیرارادی است. رشته‌های عصبی آوران دستگاه عصبی خودمختار از سلول‌های حسی اندام‌های داخلی شروع می‌شوند.
پیام های عصبی حسی از آن‌ها به مغز هدایت می‌شود و پس از تبدیل به دستورات حرکتی مستقیماً به اندام داخلی وارد می‌شود. دستگاه عصبی خودمختار متشکل از دستگاه‌های سمپاتیک و پاراسمپاتیک است و اثری متضاد با یک دیگر دارند. به عنوان مثال، دستگاه سمپاتیک نبض را تند و دستگاه پاراسمپاتیک ضربان قلب را کند می کند.
دستگاه عصبی خودمختار مستقیماً تحت تأثیر اراده‌ی ما قرار ندارد. این دستگاه فعالیت اندام‌های داخلی را تنظیم می‌کند. این تنظیم می‌تواند از کشش دیواره‌ی رگ تا اتساع مردمک چشم متغیر باشد. دستگاه‌های عصبی سمپاتیک و پاراسمپاتیک کارهایی انجام می‌دهند که در قسمت‌هایی مخالف یکدیگرند، با تنظیم هر کدام از این دستگاه‌ها، کار اندام ها متعادل می شود.
دستگاه عصبی خودمختار شامل بخش‌هایی از دستگاه عصبی مرکزی و محیطی است. درون بدن، این دستگاه تمامی اعمال غیر ارادی مثل فعالیت شش‌ها، قلب ، رگ‌های خونی (سرخرگ‌ها، سیاهرگ‌ها )، معده، روده و مثانه را کنترل می‌کند. این دستگاه گاهی اعمال انعکاسی را نیز کنترل می کند که در آن تکانه‌های عصبی از گیرنده‌های اندام‌های داخلی شروع می‌شوند و به صورت تکانه‌های حرکتی به اندام‌ها برمی‌گردند.

     B87


بخشی از دستگاه عصبی خودمختار توسط هیپوتالاموس که در مغز قرار دارد، کنترل می‌شود. داده‌ها وارد هیپوتالاموس می‌شوند و پاسخ متناسب جهت کار یا هماهنگی اندام توسط هیپوتالاموس تنظیم می‌گردد. به عنوان مثال، اگر افزایش فعالیت فیزیکی منجر به کمبود اکسیژن شود، تنفس به طور خودکار عمیق‌تر می‌شود و تعداد تنفس در دقیقه افزایش می‌یابد. فعالیت قلب نیز بیش تر می‌شود و بدن را از مقدار بیش تری خون غنی از اکسیژن بهره‌مند می‌سازد.
دستگاه عصبی سمپاتیک از نواحی سینه‌ای و کمری نخاع شروع می‌شود. اثرات دستگاه عصبی سمپاتیک در زمانی که در حالات استرس روحی یا فیزیکی هستیم، بروز می‌کند. در این شرایط، ماهیچه‌ها شروع به کار بیش تری می‌کنند و در نتیجه انرژی بیش تری نیاز دارند. میزان تنفس افزایش می‌یابد، قلب سریع‌تر و با نیروی بیش تری می‌تپد و فشار خون افزایش می‌یابد. سرخرگ‌های کرونری متسع می‌شوند و می‌توانند خون بیش تری را در خود به جریان درآورند.
در همان زمان، سرخرگ‌هایی که به پوست و محیط بدن می‌روند، منقبض می‌شوند. این قضیه به جریان یافتن خون بیش تری در ماهیچه‌ها منجر می‌شود. کبد گلیکوژن را برای افزایش نیاز به انرژی تجزیه می‌کند. حرکات کرمی شکل لوله گوارش مهار می‌شوند چون در این شرایط دیگر اولویتی برای فعالیت‌های گوارشی وجود ندارد. برای بهتر دیدن محیط و شرایط پیرامون، مردمک‌ها گشاد می‌شوند، همچنین موها راست می شوند و بدن شروع به عرق کردن می کند.
دستگاه پاراسمپاتیک
برخلاف دستگاه سمپاتیک که در شرایط استرس فعال می‌شود، دستگاه پاراسمپاتیک در شرایط استراحت و آرامش فعالیتش بروز می‌کند. دستگاه پاراسمپاتیک از ساقه‌ی مغز و نخاع منشأ می‌گیرد. قسمت بزرگی از رشته‌های عصبی پاراسمپاتیک از عصب مغزی دهم تشکیل شده‌است. دستگاه پاراسمپاتیک ضربان قلب را آهسته‌تر می‌کند. ترشح شیره‌های گوارشی را بیش تر، و فعالیت های گوارشی را تقویت می‌کند. تنفس آهسته‌تر می‌شود و مردمک‌ها تنگ‌تر می‌گردند. وقتی اثرات دستگاه پاراسمپاتیک بیش تر می‌شود، بدن در مرحله‌ی ساخت مواد برای خود قرار می‌گیرد.

tebyan


آخرین ویرایش در یکشنبه, 14 مهر 1392 ساعت 17:47

4 نظرها

  • پیوند نظر Negin دوشنبه, 05 آذر 1397 ساعت 17:48 ارسال شده توسط Negin

    عالییییییییییی

  • پیوند نظر زهرا یکشنبه, 09 مهر 1396 ساعت 10:52 ارسال شده توسط زهرا

    عالییی بود به جواب خیلی از سوال هایم رسیدم :)

  • پیوند نظر محمد باقر جمعه, 19 شهریور 1395 ساعت 18:45 ارسال شده توسط محمد باقر

    ساده و زیبا

  • پیوند نظر مهدیه سه شنبه, 07 بهمن 1393 ساعت 00:03 ارسال شده توسط مهدیه

    عااااااااااالیه، من دانش آموز کنکوری هستم و با مطالعه مقاله های علمی شما به پاسخ بسیاری از سوالاتم رسیدم، ممنون

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.