دستگاه هورمونی

نوشته شده توسط 

فرآیندهای فیزیولوژیکی زیادی در رشد و نمو فرد دخالت دارند که علاوه بر تنظیم توسط دستگاه عصبی، توسط دستگاه هورمونی نیز تنظیم می شوند مثلاً، گوارش و فعالیت های تولید مثلی به طور غیر ارادی توسط موادی به نام هورمون‌تنظیم و کنترل می‌شوند. به هورمون ها پیام آوران شیمیایی نیز گفته می شود. هورمون ها توسط غدد درون ریز ساخته می شوند به همین دلیل به دستگاه هورمونی، دستگاه غدد درون‌ریز هم گفته می شود. این دستگاه از اندام‌ها (غدد درون‌ریز) و گروه‌های سلولی (بافت درون‌ریز) که تخصص در ساخت ترکیبات شیمیایی ویژه‌ای دارند، ساخته شده‌است.
در مقایسه با غدد برون‌ریز، غدد درون‌ریز مجرا ندارند. آن‌ها ترشحات خود را مستقیماً به جریان خون می‌ریزند. بنابراین هورمون ها به وسیله خون به اندامی که تنظیم فعالیت آن را به عهده دارند، می رسند. برای جلوگیری از ازدیاد یا کمبود هورمون‌ها و عدم تعادل ترشحی آن‌ها، ساز و کارهای تنظیمی ویژه‌ای در بدن وجود دارد.
مثلاً هرگاه، مقدار یک هورمون در خون افزایش یابد با یک فرایند خودتنظیمی تولید هورمون کاهش یافته یا متوقف می‌شود که به آن خودتنظیمی منفی می گویند. به طور معمول وقتی سطح هورمون در خون کم شود، این امر سبب ترشح هورمون بیش تری می شود. هر هورمون اثر ویژه‌ای دارد و فرآیندهای سوخت و سازی بدن را از راه ویژه‌ای تنظیم می کند. به عنوان مثال، هورمونی به نام انسولین بر تعادل قند در بدن تأثیر می‌گذارد. به بیان دیگر، هر هورمون سلول‌های هدف ویژه‌ای در اندام‌ها یا بافت‌ها دارد. سلول‌های مختلف بدن فقط به هورمون ویژه‌ی خودشان پاسخ و فعالیت‌هایشان را تغییر می دهند.
در مقایسه با تنظیم عصبی، تنظیم به وسیله هورمون ها کندتر انجام می شود. به همین دلیل هورمون‌ها غالباً فرآیندهای کند حیاتی نظیر رشد را کنترل می‌کنند. با این حال، سرعت اثر هورمون‌های مختلف با یکدیگر متفاوت است. به عنوان مثال ترشح آدرنالین در شرایط خطر و استرس اثر فوری بر اندام های هدف دارد و ضربان قلب و تنفس را تند می‌کند. میزان ترشح هورمون‌ها خیلی کم در حدود میلی گرم و یا کسری از آن است. هورمون‌ها خیلی سریع تجزیه می‌شوند تا بدن با افزایش تجمع آن‌ها مواجه نشود.

     B89


تشکیل و ترشح هورمون‌ها توسط هیپوتالاموس کنترل می‌شود. هیپوتالاموس غده‌ی هیپوفیز را که در زیر آن قرار دارد تحریک می‌کند تا هورمون‌های هیپوفیزی ترشح کند. هورمون های هیپوفیزی فعالیت تعدادی از غدد درون ریز را کنترل می کنند. وقتی این هورمون‌ها به غدد درون‌ریز بدن برسند، تشکیل هورمون‌های ویژه‌ی آن‌ها شروع می‌شود و هورمون‌ها به درون جریان خون آزاد می‌شوند. افزایش میزان آن ها در خون اثراتی روی غده‌ی هیپوفیز و هیپوتالاموس می‌گذارد که سبب کاهش فعالیت ترشحی این غدد می شود. به این روش، غده‌ی تیروئید، بخش قشری فوق کلیوی و غدد جنسی کنترل می‌شوند.
میزان تولید و ترشح هورمون‌های سایر غدد درون‌ریز و گروه‌های سلولی ترشحی با تغییر در میزان سوخت و ساز تنظیم می‌گردد. غددی که منحصراً کارشان ترشح هورمون است عبارتند از غده‌ی هیپوفیز، تیروئید، غدد پاراتیروئید و غدد فوق کلیه. غددی که علاوه بر ترشح هورمون فعالیت‌های دیگری نیز انجام می‌دهند عبارتند از لوزالمعده، بیضه‌ها و تخمدان‌ها. غدد پینه آل یا جسم صنوبری که قسمتی از مغز میانی است و غده‌ی تیموس نیز غدد درون‌ریز محسوب می‌شوند ولی فعالیت ترشحی مهمی ندارند. سلول‌ها یا دستجات سلولی نیز در بدن یافت می‌شوند که هورمون‌می‌سازند به عنوان مثال در معده، در روده و در کلیه‌ها سلول هایی وجود دارند که کار آن ها ساختن هورمون است.

tebyan


آخرین ویرایش در یکشنبه, 14 مهر 1392 ساعت 17:54

4 نظرها

  • پیوند نظر علیرضا شنبه, 06 دی 1393 ساعت 13:44 ارسال شده توسط علیرضا

    عالی بو خیلی ممنون

  • پیوند نظر شقایق جمعه, 14 آذر 1393 ساعت 20:28 ارسال شده توسط شقایق

    عالی بود ممنون

  • پیوند نظر ashkan دوشنبه, 10 آذر 1393 ساعت 23:48 ارسال شده توسط ashkan

    مرسی خیلی خوب بود.

  • پیوند نظر ابعیثق جمعه, 23 آبان 1393 ساعت 14:52 ارسال شده توسط ابعیثق

    خوب

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.